رنگین کمان ادب هفتم/ فرزانگان بندر

دانش های زبانی و ادبی درس دهم

نکته ی اول : شخص های شش گانه فعل

یکی از ویژگی های فعل ٬ «شخص» است . فعل ها در زبان فارسی ٬ شش شخص دارند که سه

شخص اول ٬ مفرد و سه شخص دوم ٬ جمع است. به اول شخص ٬ گوینده ٬ به دوم شخص ٬

شنونده ٬ و به سوم شخص ٬ دیگری یا غائب می گویند .

مفرد	جمع
اول شخص (گوینده ) --- می روم	اول شخص (گوینده ) --- می رویم
دوم شخص ( شنونده ) --- می روی	دوم شخص ( شنونده ) --- می روید
سوم شخص ( دیگری ) --- می رود	سوم شخص ( دیگری ) --- می روند

اگر به جدول بالا دقت کنید متوجه می شوید که گوینده ( اول شخص ) می تواند یک نفر باشد

( می روم ) یا بیشتر از یک نفر ( می رویم ) به عبارت دیگر ٬ مفرد باشد یا جمع . همین طور

شنونده ( دوم شخص ) می تواند یک نفر باشد ( می روی ) یا بیش تر از یک نفر ( می روید ) .

یکی را مفرد و بیش تر از یکی را جمع می نامیم.

نکته : صرف کردن فعل : وقتی ساخت های شش گانه ی فعل فارسی را مانند نمونه ی بالا به

دنبال هم بیاوریم ٬ می گوییم آن فعل را صرف کرده ایم .

بهتر یاد بگیریم

پرسش : فعل جمله های زیر

رنگین کمان ادب هفتم/ فرزانگان بندر...

خدمات متقابل ایران و اسلام

نوع نثر : ساده و روان                                  نویسنده : شهید مرتضی مطهری

واژه نامه

خدمات : جمع خدمت

متقابل : آنچه از دو سو باشد .

بزرگوار : شریف ٬ جوانمرد

سلمان منا اهل البیت : سلمان از اهل بیت ماست.

متعلق : وابسته ٬ متصل

مانع : باز دارنده ٬ جلوگیری کننده

تکلم : سخن گفتن

موفقیت : پیروزی ٬ کامیابی

سهم : بهره ٬ قسمت ٬ نصیب

ذوق : علاقه ٬ استعداد ٬ قدرت درک زیبایی

گرانبها : گران قیمت ٬ باارزش

شاهکار : کار بزرگ و برجسته ی ادبی ٬ ممتاز

آثار : جمع اثر ٬ نشانه ها

جاودان : جاویدان  ٬ همیشگی

روح : جان

پیکر : جسم

ثمر : نتیجه ٬ حاصل ٬ میوه

عالی قدر : دارای مقام بلند

ظهور : ظاهر ٬ آشکار

ملل : جمع ملت

پرتو : روشنایی ٬ درخشش

گرایش : میل ٬ علاقه تمایل

پیشاپیش : جلوتر ٬ پیش تر

مشعل دار: کنایه از پیش رو ٬ راهنما

لیاقت : شایستگی

مقتدا : پیشوا ٬ الگو

توسعه : وسعت دادن ٬ گسترش

اختصاص : مخصوص کردن

نظیر : مانند

مورخ : تاریخ دان ٬ تاریخ نگار

ادیب : سخندان

فیلسوف : دانشمند علم فلسفه ٬ حکیم

شایان : سزاوار ٬ شایسته ٬ لایق

اخلاص : پاک دلی

آیین : روش ٬ شیوه ٬ دین

خالصانه : پاک و بی عیب

اعم : عمومی تر ٬ همگانی

مظاهر : جمع مظهر ٬ جلوه گاه ها ٬ نشانه ها

ادبا : جمع ادیب ٬ سخنوران

 

پیام درس :

در این درس به خدمت های اسلام و ایران اشاره شده است . یعنی هم اسلام بر ایران اثر گذار بود هم ایران به اسلام . بعد از ورود اسلام٬ ایران به عنوان مشعل دار یک تمدن شکوهمند اسلامی شد و نظیر بوعلی ٬ فارابی و ... پرورش یافتند .

دانشمندان ایرانی هم با ذوق هنری خود خدمت شایسته ای به اسلام کردند و شاهکار های عظیم هنر ایرانی در دوره ی اسلامی بیانگر این حقیقت است .

رنگین کمان ادب هفتم/ فرزانگان بندر...

عهد و پیمان

نوع نثر : ساده و روان

متواضع : فروتن ٬ کسی که در رفتارش تکبر و غرور نباشد .

جدی : کسی که به کارهای خود اهمیت می دهد .

عهد : پیمان پای بند : آن که خود را موظف به انجام امری می داند ٬ مقید

غیبت : غایب بودن

موظف : آن که وظیفه دارد کاری را انجام دهد .

صلاح : درستی

توصیه : سفارش

تکالیف تعیین شده : در این درس به معنی تکلیف مدرسه ای

 

عشق به مردم

رئیس جمهور وقت : رئیس جمهور آن زمان ( رئیس جمهور : مدیر اجرایی کشور )

مطهر : پاک و مقدس

صحن : میدان ٬ حیاط

موج جمعیت : جمعیت بسیار زیاد  / جمعیت به موج تشبیه شده است .

وضع : حالت ٬ وضعیت

 

رفتار بهشتی

 

به هم ریخته : آشفته و بی نظم

جلسه : نشست و گردهمایی ٬ محل نشست و گردهمایی

معین : مقرر ٬ تعیین شده

خصلت : خوی ٬ ویژگی

 

گرمای محبت

امان : ایمن ٬ آسوده ( در امان بودن : در پناه بودن )

تحمل : بردباری کردن ٬ شکیبایی

دست هایم از سرما خشک نمی شود : دست های من به خاطر سرمای بسیار بی حس و حرکت نمی شود .

کنجکاوی : علاقه مندی نسبت به پیگیری موضوعی

عابران : رهگذران

انگار : به نظر ٬ گویا

برق خوشحالی : خوشحالی به برق تشبیه شده است یعنی درخشش خوشحالی و شادی

 

پیام درس :

در این درس هم مانند درس قبلی ٬ شرح حال انسان های آزاده و مبارز مورد ارزیابی قرار گرفته است .

 

رنگین کمان ادب هفتم/ فرزانگان بندر...

دانش های زبانی و ادبی درس نهم

نکته ی اول : زمان فعل

ویژگی های فعل عبارتند از :

۱- انجام شدن یا نشدن عمل یا حالت ۲- زمان ۳- شخص ۴- جمع یا مفرد بودن

در این قسمت به زمان فعل می پردازیم :

به جمله های زیر دقت کنید .

۱- ایرانیان ٬ کاغذ سازی را از قرن های نخستین اسلامی از چینیان آموختند .

۲- گنجینه های قرآن ٬ اوج هنر ایرانی را در زمینه های اسلامی نشان می دهد .

۳- اسلام روح تازه ای در پیکر ایراننی خواهد دمید .

در جمله ی اول ٬ فعل « آموختند » انجام گرفتن کاری را در زمان گذشته نشان می دهد . به این فعل ٬ « ماضی ( گذشته ) » می گویند .

فعل « نشان می دهد » در جمله ی دوم ٬ انجام گرفتن کاری را در زمان حال می رساند . به این فعل ٬ « مضارع ( حال) » می گویند .

در جمله ی سوم فعل « خواهد دمید » انجام گرفتن کاری را در زمان آینده نشان می دهد . به این فعل ٬ « مستقبل ( آینده ) » می گویند .

 

 نکته ی دوم : قالب قطعه

شعری است که مصراع های دوم همه ی بیت های آن هم قافیه هستند .

حداقل بیت های قطعه ٬ دو بیت است ٬ اما حداکثر آن مشخص نشده است .

در قطعه ٬ بیش تر به پند و اندرز و مسائل اخلاقی و اجتماعی پرداخته می شود .

توجه :

معروف ترین قطعه سرایان فارسی ٬ ابن یمین ( قرن هشتم ) ٬ انوری ( قرن ششم ) و پروین اعتصامی ( قرن معاصر ) هستند . شاعران دیگری هم هستند که قطعه سرایی می کردند مانند سعدی و ...

نمودار قالب قطعه

                                                                                                                

                                                                                                                 

                                                                                                                   

                                                                                                                  

 

رنگین کمان ادب هفتم/ فرزانگان بندر...

دانش های زبانی و ادبی درس هشتم

نکته ی اول : مسند

به جدول زیر نگاه کنید .

 

در جمله های بالا ، کاری انجام نگرفته است . در این جمله ها سرد به هوا ، متواضع به او، و متنوع به فرآورده های دامی ، نسبت داده شده است .

واژه های « سرد ، متواضع و متنوع » مسند هستند. بنابر این می توان گفت : مسند ، صفت یا حالتی است که آن را به نهاد نسبت می دهد .  

 

روش پیدا کردن مسند

به اول فعل اسنادی ، « چگونه ؟ » یا چی ؟ اضافه می کنیم و مسند را به دست می آوریم . مانند :

عرفان و خداشناسی در آثار فارسی شاعران قدیم ، جلوه گر شد = چگونه شد ؟ = جلوه گر = مسند

 

نکته ی دوم : نامه

یکی از راه های ارتباط با دیگران ٬ «نامه نوشتن » است . نامه ممکن است دوستانه یا خانوادگی باشد و یا ممکن است رسمی یا اداری باشد . امروزه با استفاده از رایانه یا وسایل ارتباطی دیگر هم می توان نامه نگاری کرد

 

اگر نامه را از طریق پست می فرستیم باید به چند نکته توجه کنیم :

1-    کاغذ نامه تمیز و مناسب باشد .

2-    با خط زیبا و خوانا بنویسیم .

3-    از کلمه ها و عبارت های مناسب و زیبا استفاده کنیم .

4-    بر روی پاکت نامه ، نشانی دقیق خود و گیرنده ی نامه را بنویسیم .

5-    تمبر نامه فراموش نشود .

6-    عنوان و عباراتی که در نامه های دوستانه یا خانوادگی به کار می رود ، با عبارات نامه های رسمی و اداری فرق داشته باشد.

نکته : نامه انواعی دارد که عبارتند از : نامه های دوستانه ، رسمی ، اداری و...

عنوان نامه های دوستانه یا خانوادگی :

دوست مهربانم – امید عزیز ، یار همیشگی من – عموی بزرگوارم – برادر عزیزم – خواهر بهتر از جانم – مادر مهربان و ارجمندم و ...

عنوان نامه های رسمی و اداری :

وزیر محترم .....-ریاست محترم آموزش و پرورش ناحیه ی .....- جناب آقای .....- رئیس محترم بانک ملی – استاد ارجمند جناب آقای ....

در پایان نیز غالباً عباراتی را می نویسند که نشان دهنده ی میزان صمیمیت و احترام است . جای این عبارات کمی پایین تر از متن نامه و سمت چپ آخرین سطر است.

پایان نامه ی دوستانه و خانوادگی :

دوستدار شما – آرزومند دیدار شما – به امید موفقیت شما و ...

پایان نامه ی اداری و رسمی :

با احترام – با سپاس – با تقدیم احترام و...

 

توجه : نامه ها چه دوستانه و چه اداری ، باید در بر دارنده ی نام نویسنده ی نامه ، امضا و تاریخ باشند.

 

هر نامه شامل سه بخش است :

1-    عنوان

2-    متن اصلی

3-    عبارت پایان نامه

رنگین کمان ادب هفتم/ فرزانگان بندر...